Przedsiębiorcą w polskim prawie może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Aby nim zostać, trzeba zarejestrować firmę w CEIDG albo KRS, a wybór formy zależy od rodzaju podmiotu. W artykule znajdziesz najważniejsze definicje, obowiązki oraz informacje o statusie AEO.
Kim jest przedsiębiorca w polskim prawie?
Polski system prawny nie posiada jednej, wspólnej definicji osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Podstawowe znaczenie ma art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, który od 29 kwietnia 2018 roku zastąpił wcześniejsze regulacje ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z tym przepisem status ten przysługuje osobie fizycznej, osobie prawnej oraz jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, pod warunkiem że wykonuje działalność gospodarczą.
Nie każdy podmiot spełniający ogólne kryteria zostanie uznany za prowadzącego firmę. Przepisy wyłączają między innymi kancelarie komornicze oraz rolników indywidualnych. Wspólnicy spółki cywilnej są natomiast objęci tą kategorią w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej, choć sama spółka cywilna nie ma statusu przedsiębiorcy.
Historia tego pojęcia sięga języka francuskiego. Słowo entrepreneur po raz pierwszy pojawiło się w Dictionnaire de la langue francaise w 1437 roku. W międzywojennej Polsce obowiązywało pojęcie kupca z kodeksu handlowego, które po II wojnie światowej zastąpiono jednostką gospodarczą, a ustawa Wilczka wprowadziła termin podmiot gospodarczy. Dopiero ustawa wprowadzająca przepisy o Krajowym Rejestrze Sądowym przywróciła zbliżone do przedwojennego ujęcie.
Jak Kodeks cywilny rozszerza to pojęcie?
Art. 431 Kodeksu cywilnego posługuje się szerszym ujęciem. Zalicza do tej kategorii osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeśli prowadzi ona we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Dzięki temu pojęcie obejmuje również podmioty niepodlegające formalnej rejestracji, ale uprawnione do ograniczonej działalności na mocy szczególnych przepisów.
Kodeksowy zakres definicji uwzględnia między innymi następujące podmioty:
- koła łowieckie,
- koła gospodyń wiejskich,
- publiczne instytucje kultury,
- parki narodowe,
- samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej.
Definicja cywilistyczna nie wyklucza także indywidualnych gospodarstw rolnych. Obejmuje ponadto działalność pozarejestrową osoby fizycznej, którą można prowadzić przez 60 miesięcy na warunkach z art. 5 Prawa przedsiębiorców.
Jak różne akty prawne definiują działalność gospodarczą?
Poza ustawą Prawo przedsiębiorców i Kodeksem cywilnym pojęcie to występuje w wielu innych aktach prawnych. Do podstawowych definicji odwołują się między innymi ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawa o imprezach turystycznych. Każda z tych definicji ma zastosowanie wyłącznie na potrzeby danego aktu, dlatego zakres pojęcia bywa różny. Poniższa tabela pokazuje najistotniejsze różnice:
| Akt prawny | Zakres definicji | Dodatkowe podmioty |
| Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (art. 2) | Osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej prowadzące, choćby ubocznie, działalność zarobkową lub zawodową | Uczestnicy działalności gospodarczej nawet bez zorganizowanego charakteru |
| Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (art. 2 pkt 1) | Osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne prowadzące działalność gospodarczą lub zawodową, nawet jeśli nie ma ona charakteru zorganizowanego i ciągłego | Osoby działające w imieniu lub na rzecz takich podmiotów |
| Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4) | Definicja z Prawa przedsiębiorców | Podmioty świadczące usługi użyteczności publicznej, osoby wykonujące zawód we własnym imieniu, osoby kontrolujące co najmniej jedną firmę, związki podmiotów prowadzących działalność, niektóre stowarzyszenia, fundacje i partie polityczne |
| Prawo własności przemysłowej (art. 3 ust. 1 pkt 3) | Osoba prowadząca w celach zarobkowych działalność wytwórczą, budowlaną, handlową lub usługową | Nie wymaga wpisu do rejestru |
| Prawo geologiczne i górnicze | Ten, kto posiada koncesję na prowadzenie działalności regulowanej ustawą | Wymagana koncesja |
W praktyce podmioty dzieli się także na te działające w celu zarobkowym, we własnym imieniu i zawodowo oraz na podmioty non for profit, które przeznaczają zyski na cele statutowe. Zalecenie Komisji Europejskiej i art. 7 ust. 1 Prawa przedsiębiorców definiują mikroprzedsiębiorcę, małego i średniego przedsiębiorcę. Te trzy kategorie składają się na sektor MŚP, który obejmuje ponad 98% prowadzących firmy i tworzy ponad połowę PKB państw członkowskich Unii Europejskiej.
Najszersza definicja znajduje się w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Obejmuje ona nawet działalność niemającą zorganizowanego i ciągłego charakteru oraz osoby działające w czyimś imieniu lub na czyjąś rzecz. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów roz
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Kto może być uznany za przedsiębiorcę w polskim prawie?
Przedsiębiorcą może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną i która prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową.
Czy każda osoba prowadząca działalność automatycznie staje się przedsiębiorcą?
Nie, niektóre podmioty są wyłączone z tej kategorii, na przykład kancelarie komornicze i indywidualni rolnicy, choć wspólnicy spółki cywilnej są objęci zakresem działalności gospodarczej.
Jakie rejestry służą do zgłoszenia firmy w Polsce?
Firmę rejestruje się w CEIDG lub KRS, a wybór rejestru zależy od formy prawnej podmiotu.
Czym różni się definicja przedsiębiorcy w Kodeksie cywilnym od tej w Prawie przedsiębiorców?
Kodeks cywilny używa szerszego ujęcia, obejmując także niektóre podmioty nieobjęte obowiązkiem rejestracji i działalność pozarejestrową do 60 miesięcy.
Jakie przykładowe podmioty obejmuje definicja cywilna?
Definicja cywilna uwzględnia m.in. koła łowieckie, koła gospodyń wiejskich, publiczne instytucje kultury, parki narodowe i samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej.
Czy różne ustawy inaczej definiują działalność gospodarczą?
Tak, różne akty prawne stosują własne zakresy pojęcia, dlatego definicja może się różnić w zależności od konkretnej ustawy.
Która ustawa daje najszersze rozumienie działalności gospodarczej?
Najszersze ujęcie znajduje się w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, obejmując działalność nawet bez zorganizowanego i ciągłego charakteru oraz osoby działające w czyimś imieniu.
