Logistyka – na czym polega i jakie są jej rodzaje?

Logistyka to proces planowania, realizowania i kontrolowania sprawnego oraz efektywnego ekonomicznie przepływu surowców, materiałów, wyrobów gotowych i informacji z punktu pochodzenia do punktu konsumpcji. Rodzaje logistyki dzieli się najczęściej według zasięgu oddziaływania – od logistyki wewnętrznej po globalną – oraz według obszaru działania – od zaopatrzenia po e-logistykę. W dalszej części dowiesz się, na czym polega ta dziedzina, jak wygląda jej podział i gdzie zdobyć specjalistyczną wiedzę.

Czym jest logistyka?

Logistyka towarzyszy niemal każdej decyzji biznesowej związanej z przepływem dóbr. Obejmuje obsługę klienta, prognozowanie popytu, przepływ informacji, kontrolę zapasów, czynności manipulacyjne, realizowanie zamówień, pakowanie, transport i składowanie. W przedsiębiorstwie mówi się o systemie logistycznym, który łączy wszystkie te elementy w spójną całość. Uzupełnieniem jest koncepcja 4C, uwzględniająca potrzeby klienta, koszty, wygodę zakupu i dostarczone informacje.

Logistyka to proces planowania, realizowania i kontrolowania sprawnego oraz efektywnego ekonomicznie przepływu surowców, materiałów, wyrobów gotowych i odpowiedniej informacji z punktu pochodzenia do punktu konsumpcji w celu zaspokojenia wymagań klienta.

Jak rozumieć regułę 7W?

Uproszczoną definicję logistyki przedstawia reguła 7W. Oznacza ona, że właściwy produkt ma dotrzeć we właściwej ilości, we właściwym stanie, do właściwego miejsca i właściwego klienta, we właściwym czasie oraz po właściwej cenie. W praktyce chodzi o to, aby każdy z tych elementów był dopasowany do realnych oczekiwań odbiorcy.

Czym jest podejście integracyjne?

W logistyce wyróżnia się podejście klasyczne, które patrzy na interesy poszczególnych elementów osobno, oraz podejście integracyjne, nazywane też całościowym. Drugie z nich analizuje cały łańcuch dostaw jako jeden organizm, dzięki czemu łatwiej wychwycić wąskie gardła i usprawnić przepływ informacji między działami. Współczesne firmy coraz częściej odchodzą od fragmentarycznego zarządzania na rzecz koordynacji wszystkich ogniw.

Jakie są podstawowe rodzaje logistyki?

Podział logistyki zależy od przyjętego kryterium. Najczęściej stosuje się dwa podejścia: według zasięgu oddziaływania oraz według obszaru zainteresowań. Oba ujęcia pozwalają uporządkować zadania i lepiej zrozumieć, gdzie kończy się odpowiedzialność jednego działu, a zaczyna drugiego.

Podział według zasięgu oddziaływania

Zasięg oddziaływania pokazuje, jak szeroko rozciągają się procesy przepływu towarów i informacji. W tym podziale wyróżnia się następujące poziomy:

Podział według obszaru działania

Drugi podział koncentruje się na konkretnych funkcjach realizowanych w przedsiębiorstwach i gospodarce. W ujęciu obszarowym logistyka obejmuje następujące działy:

• logistyka zaopatrzenia,
• logistyka produkcji,
• logistyka dystrybucji,
• logistyka magazynowa,
• logistyka transportu,
• logistyka marketingowa,
• ekologistyka,
• logistyka odzysku,
• logistyka miejska,
• e-logistyka.

Nieco innym, choć ściśle związanym z powyższymi, obszarem jest logistyka odwrotna, zwana też zwrotną albo recyrkulacją. Dotyczy ona przepływu dóbr od miejsca konsumpcji do miejsca pochodzenia w celu odzyskania wartości lub właściwego zagospodarowania.

Jak wygląda logistyka w praktyce?

W codziennej pracy logistycznej najważniejsze są procesy, które decydują o tym, czy zamówienie dotrze do klienta bez opóźnień. Mowa o zaopatrzeniu, produkcji, transporcie, magazynowaniu, obsłudze klienta oraz gospodarce opakowaniami. Każde z tych ogniw generuje dane, które trzeba zbierać, analizować i wykorzystywać do podejmowania decyzji.

Coraz większą rolę odgrywają tu narzędzia informatyczne. Systemy klasy ERP, WMS i TMS wspierają odpowiednio zarządzanie zasobami, magazynem oraz transportem. Automatyczna identyfikacja Auto-ID pozwala szybko rejestrować towary, a aplikacja AnyLogic służy do modelowania, symulacji i optymalizacji procesów. W nowoczesnych laboratoriach studenci pracują między innymi z sorterami paczek, systemami skanowania i oprogramowaniem do monitorowania łańcucha dostaw.

Do tego dochodzą technologie takie jak Internet Rzeczy (IoT) i sztuczna inteligencja (AI). Umożliwiają one automatyzację, prognozowanie popytu i lepszą kontrolę nad procesami. Dzięki nim logistyka staje się szybsza, dokładniejsza i tańsza w obsłudze dużych wolumenów przesyłek.

Jakie są specjalistyczne obszary logistyki?

Poza podziałem podstawowym logistyka wykształciła wiele specjalizacji, które odpowiadają na potrzeby konkretnych branż. Niektóre z nich mają charakter wojskowy, inne miejski, morski albo technologiczny. Każda z nich wymaga od specjalisty nieco innego zestawu umiejętności.

Czym wyróżnia się logistyka wojskowa?

Logistyka wojskowa to element logistyki obronnej. Jej celem jest organizacja i realizacja dostaw zaopatrzenia oraz świadczenie usług związkom operacyjnym, taktycznym i instytucjom sił zbrojnych. Obejmuje między innymi zaopatrywanie wojsk w uzbrojenie, sprzęt wojskowy, środki bojowe i materiały do szkolenia. Specjaliści w tym obszarze zajmują się także transportem wojsk własnych i sojuszniczych, kierowaniem ruchem kolumn wojskowych oraz organizacją prac przeładunkowych.

Zadania te wymagają znajomości zasad działania różnych rodzajów sił zbrojnych: wojsk lądowych, sił powietrznych, marynarki wojennej oraz sił specjalnych. W Polsce kształcenie w tym zakresie bywa wspierane przez jednostki wojskowe, takie jak Sztab Generalny Wojska Polskiego czy Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych RP.

Jak działa logistyka miejska i e-commerce?

Logistyka miejska koncentruje się na przepływie towarów na terenach zurbanizowanych. Jej zadaniem jest taka organizacja dostaw, aby obniżyć koszty i zwiększyć wygodę mieszkańców. Coraz większym wyzwaniem w miastach jest dystrybucja towarów na ostatnim kilometrze, zwłaszcza w historycznych, wąskich ulicach. Na uczelniach bywa rozwijana jako logistyka metropolitalna – pierwsza w Polsce specjalność tego typu powstała na Wydziale Inżynieryjno-Ekonomicznym Transportu w Szczecinie.

Logistyka w e-commerce to natomiast złożony proces zarządzania przepływem towarów od producenta do konsumenta. Obejmuje wszystko: od przyjęcia towaru do magazynu, przez kompletację zamówień, pakowanie, wysyłkę, aż po obsługę zwrotów. W programach studiów pojawiają się w tym obszarze przedmioty takie jak zarządzanie magazynem, planowanie i kontrola kosztów, zarządzanie zapasami oraz nowoczesne systemy informatyczne do zarządzania magazynem i transportem.

Co obejmują logistyka offshore i telematyka?

Logistyka offshore wiąże się z zarządzaniem przepływem materiałów, zasobów i ludzi do oraz z obszarów morskich. Dotyczy transportu komponentów, załóg, a także usług dodatkowych, takich jak odprawa celna czy gospodarowanie odpadami na platformach morskich. W kształceniu uwzględnia się tu między innymi zrównoważoną eksploatację zasobów morskich, budowę i eksploatację obiektów hydrotechnicznych oraz logistykę i spedycję ładunków nienormatywnych.

Telematyka transportu i logistyki łączy natomiast technologie informatyczne z telekomunikacyjnymi. Obejmuje systemy zarządzania transportem, elektroniczną wymianę danych, informację przestrzenną, zarządzanie infrastrukturą transportową oraz elektroniczny pobór opłat. Specjalista w tej dziedzinie projektuje i administruje rozwiązaniami, które wspierają codzienną pracę przewoźników, magazynów i centrów logistycznych.

Jak zdobyć wykształcenie logistyczne?

Logistyka to również kierunek studiów, który przygotowuje do pracy w transporcie, spedycji, magazynowaniu i zarządzaniu łańcuchem dostaw. Studia inżynierskie trwają zwykle 3,5 roku, czyli 7 semestrów, a ich ukończenie daje tytuł inżyniera i szerokie możliwości zatrudnienia.

Wiele uczelni w Polsce oferuje ten kierunek, między innymi Politechnika Morska w Szczecinie i Politechnika Opolska. W Szczecinie działa Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Transportu, który jako pierwszy w Polsce uruchomił specjalność logistyki metropolitalnej. Na świecie jedynym uniwersytetem koncentrującym się wyłącznie na logistyce i zarządzaniu łańcuchem dostaw jest Kühne Logistics University w Hamburgu.

Kształcenie obejmuje przedmioty takie jak automatyczna identyfikacja w łańcuchach dostaw, automatyzacja i robotyzacja w produkcji, controlling logistyczny, modelowanie systemów oraz optymalizacja procesów transportowych. Dzięki temu absolwenci potrafią diagnozować problemy, proponować rozwiązania techniczne i organizacyjne oraz obsługiwać narzędzia do symulacji.